Polska to nie tylko hub tranzytowy dla towarów jadących do pogrążonej w działaniach wojennych Ukrainy. Polscy przedsiębiorcy biorą aktywny udział w dostarczaniu pomocy humanitarnej, aktywnych środków obrony i towarów przeznaczonych lub mogących zostać przystosowanymi do działań ofensynwych.
W dobie wojny i rosnących napięć geopolitycznych Polska pełni kluczową rolę jako hub tranzytowy dla strategicznych dostaw. Wśród towarów przemieszczających się przez nasz kraj znajdują się towary podwójnego zastosowania (Dual Use) – produkty i technologie, które mogą być wykorzystywane zarówno w celach cywilnych, jak i wojskowych.
To temat szczególnie istotny dla polskich firm, które eksportują np. drony – gdzie kończy się zwykła zabawka, a zaczyna sprzęt militarny? Podobne pytania pojawiają się przy sprzęcie teletechnicznym, oprogramowaniu, a nawet… pelerynach, jeśli posiadają właściwości maskujące na podczerwień.
Co zrobić, aby legalnie handlować towarami Dual Use?
1. Identyfikacja towaru
Przed rozpoczęciem obrotu należy dokładnie sprawdzić, czy dany produkt znajduje się na liście towarów podwójnego zastosowania w UE lub USA. Warto zwrócić uwagę, że niektóre pozornie nieskomplikowane produkty, takie jak łożyska, rury czy uszczelki, mogą być uznane za TPZ ze względu na ich potencjalne zastosowanie w przemyśle zbrojeniowym.
Dlatego kluczowe przy doborze kodu nomenklatury scalonej jest dokładne zdefiniowanie przeznaczenia towaru.
2. Uzyskanie odpowiednich zezwoleń
W zależności od przeznaczenia i miejsca eksportu, konieczne może być uzyskanie zezwoleń od krajowych i unijnych organów regulacyjnych. W Polsce kontrolę nad obrotem produktami podwójnego zastosowania sprawuje Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego (ABW).
3. Weryfikacja kontrahenta
Należy upewnić się, że odbiorca nie znajduje się na liście podmiotów objętych sankcjami.
Przykładem może być sytuacja, gdy firma eksportuje sprzęt telekomunikacyjny do kraju objętego embargiem – nawet jeśli sam produkt nie jest objęty kontrolą, to jego dostarczenie do takiego kraju może naruszać przepisy.
4. Zabezpieczenie tranzytu
Jeśli towary nie pochodzą z UE, konieczne są odpowiednie zabezpieczenia tranzytowe.
Nasza firma posiada doświadczenie w zabezpieczaniu tranzytu dronów, wozów opancerzonych, śmigłowców czy sprzętu specjalistycznego – wiemy, jak to robić skutecznie i zgodnie z przepisami.
Przykłady naruszeń i ich konsekwencje
Przypadek eksportu technologii inwigilacji
W 2011 roku włoska firma Hacking Team została oskarżona o nielegalny eksport oprogramowania szpiegowskiego do reżimów autorytarnych, co doprowadziło do naruszenia praw człowieka. Firma nie uzyskała odpowiednich zezwoleń na eksport technologii podwójnego zastosowania, co skutkowało międzynarodowym skandalem i sankcjami.
Eksport sprzętu laboratoryjnego do Syrii
W 2013 roku brytyjska firma została ukarana grzywną za próbę eksportu do Syrii sprzętu laboratoryjnego, który mógł być wykorzystany do produkcji broni chemicznej. Mimo że sprzęt miał legalne zastosowania cywilne, jego potencjalne użycie militarne wymagało uzyskania odpowiednich zezwoleń, których firma nie posiadała.
Naruszenie przepisów przez firmę ZTE
Chińska firma ZTE w 2017 roku przyznała się do nielegalnego eksportu sprzętu telekomunikacyjnego do Iranu i Korei Północnej, naruszając amerykańskie przepisy dotyczące kontroli eksportu. Firma zgodziła się zapłacić karę w wysokości 1,19 miliarda dolarów i wdrożyć surowe środki kontrolne, aby zapobiec przyszłym naruszeniom.
Podsumowanie
Handel międzynarodowy to nie tylko biznes – to także odpowiedzialność. Przestrzeganie przepisów dotyczących towarów podwójnego zastosowania jest kluczowe dla bezpieczeństwa globalnego i reputacji firmy. Lepiej działać zgodnie z regulacjami, niż tłumaczyć się przed służbami celnymi lub organami ścigania. Chcesz dowiedzieć się więcej? Skontaktuj się z nami!